| تبليغات | X |
انا الحغ و هو الحق !!
این صرفآ یک ایده است و هیچگونه ارزش دیگری ندارد!
حمل بر مسائل دیگر نگردد !
حغ در زبان عربی به معنای جیوه است.
عنصر فلزی معروف، با علامت شیمیایی Hg، به رنگ سفید نقرهای، كه در دمای معمولی مایع است.
درگذشته، جیوه دركیمیاگری اهمیت بسیار داشته است و امروزه مصارف صنعتی متعددی دارد.
واژه جیوه در زبان اوستایی به معنای زنده با روح و جاندار بهكار رفته و معرّب آن زِئْبَق، زِیبَق و زاووق است.
در فارسی سیماب هم برای آن بکار رفته است .
در 25 مادّه كانی وجود دارد، ولی یگانه كانی مهم آن سولفور
طبیعی جیوه به نام شَنْگَرف با علامت شیمیایی HgS، است كه بیش از 85%
آن جیوه است.
جیوه را ازمهمترین اركان سنگ فلاسفه میدانستند. اسمهای فراوانی به
آن داده
شده برای آن در كانیشناسی نیز نقش بسیار مهمی قائل بودند.
آرای دانشمندان یونانی درباره جیوه، براطلاعات دانشمندان دوره اسلامی درباره این مادّه تأثیر بسیاری داشته است. ارسطو جیوه را نقرهای میدانسته كه آفتی در آن وارد شده است.
به گفته ی بلینوس،درسِرّالخلیقه (ص243ـ (245جیوه بهسبب
گرمی و نرمیاش میتواند گوگرد را در خود حل كند. ظاهر آن نرم و سفید و باطنش
خشك و سرخ است و اصل همه «اجسادِ» :
(در كیمیاگری به
معنای هفت فلز نقره، طلا، آهن، قلع، سرب، مس، خارصینی) مذاب، جیوه است .
طبیعت اجساد در حالت اعتدال زَر است كه بر اثر عارضهای از طلا بودن تنزل
مییابند و در صورت رفع عارضه و بازگشت به حالت تعادل بازطلا میشوند و جیوه
نقش اساسی در بازگشت به این حالت تعادل دارد.
بلینوس پیدایش جیوه را ناشی از تأثیرات سیاره عطارد میدانست
آرای جابر بن حیان در كیمیاگری بسیارمتاثرازعقاید بلینوس بوده است.
اهمیت جیوه به گونه ی است که تعدادی از آثار حیان به این فلز اختصاص دارد كتابالزیبق / كتاب المَلانِم البَرّانیه / كتاب الاكلیل / كتابالمنافع / كتابالتدابیر
جابربن حیان در دو رساله خود :
كتاب الزیبق الشرقی ) ص 180ـ 186 ) وكتاب الزیبق الغربی (ص 187ـ 193 ) ، با بیان رمزی معمول در نوشتههای كیمیاگران، خواص فلسفی جیوه را ذكر كرده و جیوه شرقی را روح و جیوه غربی را نفس و آب الاهی و آب حیات دانسته است كه مرده را زنده میكند .
رازی عَقاقیر ( داروها ) را به سه نوعِ بَرّانی ) خاكی )، نباتی و حیوانی تقسیم كرده كه خاكی از جمله شامل « ارواح » و « اجساد » است و جیوه را، همچون نشادر و زرنیخ و گوگرد از ارواح به شمار آورده است همچنین جیوه و گوگرد را مقدّم بر همه ارواح دانسته است در كیمیا، اجساد ( فلزات ) در برابر آتش نابود نمیشوند
و مقاوماند وارواح به محض برخورد با آتش «پرواز» میكنند.
همچنین ارواح وسیلهای برای تبدیل فلزی به فلز دیگرند جیوه همچون نُشادُر پرواز كننده است، بدون اینكه بسوزد. دیگران نیز به اهمیت جیوه اشاره كردهاند،از جمله جیوه را مادر همه فلزات و گوگرد را پدر آنها دانستهاند.
از خواص مهم جیوه، كه از قدیم میشناختند :
جز طلا، كه درجیوه فرو میرود همه فلزات برسطح آن شناورمیمانند و
درگذشته ازاین خاصیت برای تشخیص طلا استفاده میكردند.
از سمّی بودن جیوه و بخار آن و تأثیر سوء آنها بر سلامت انسان آگاه
بودند و ازجیوه برای دفع حشرات و جانوران موذی، از قبیل شپش
و موش، استفاده میكردند.
برای درمان عوارض زیانمند آن، توصیههایی میكردند :
نوشیدن شیر به مقدار زیاد و قی كردن، نوشیدن شراب با پونه كوهی یا زوفا خوردن تخمهای،لینتآور و سُداب.
برای درمان برخی بیماریها آن را بهكار میبردند :
گَری،
جَرَب، آتشك، قولنج و ایلاؤس (نوعی قولنج) ،
درد مفاصل ناشی ازسرما و سفلیس
در برخی اشعار فارسی در باره جیوه و خواص آن مطالبی آمده است .
منابع: ابنبیطار؛ ابنسینا؛ ابنفضلاللّه عمری، مسالك الابصار فی ممالك الامصار سفر 22، چاپ عكسی از نسخه خطی كتابخانه طوپقاپیسرای استانبول، مجموعه روان كوشكی...............
پس از قرار دادن این طرح در وبلاگ، یکی از دوستان که دستی بر آتش مباحث دیپلماتیک دارد، تحلیلش را برایم فرستاد که عین آن را در ادامه مطلب خواهید دید. درج این مطلب در اینجا نشانه توافق یا اختلاف من با تحلیل ایشان نیست.
